Kanali 7...

“Jo mbyllje, jo maska, jo histeri”/ Koha të rikthehemi në punë dhe në shkolla

Disa ditë më parë, bëra një shëtitje në dyqane. Ishte një mëngjes i lavdishëm dhe parqet dhe kafenetë ishin plot familje që shijonin diellin.

Ndoshta dyqanet ishin pak më të qetë se sa do të kishin qenë një vit më parë; por ata ishin mjaft të zënë.

Restorantet përgatiteshin për drekë; gjendja shpirtërore ishte e qetë dhe e lumtur. Dhe askush – po, askush – nuk mbante maskë.

Kjo, natyrisht, është dhuratë.

Unë nuk isha në Britani por në Suedi, një komb i cili qëndroi i vetëm në Evropë duke refuzuar të vendosë bllokimin.

Dhe ndërsa isha në radhë për ti blerë djalin tim një akullore, u mahnita nga kontrasti me situatën në shtëpi, ne Angli. Si shumica e njerëzve, kurrë nuk e imagjinoja që bllokimi të zgjasë kaq shumë, ose se pasojat do të ishin kaq shkatërruese.
Në të vërtetë, disa javë pasi Boris Johnson njoftoi kufizimet drakoniane të jetës dhe jetesës, unë shkruajta se frika e një Depresioni të Dytë të Madh ishte e tepruar, dhe se me frymën e duhur, Britania do ta kapercente shpejt gjendjen.

Por ndërsa kaluan muajt dhe ne u mbytëm në inerci, optimizmi im u zhduk.

Shifrat e fundit tregojne që ekonomia jonë ne Angli u tkurr me 20 përqind në tre muajt e parë të bllokimit, një rënie shumë më e keqe sesa në vendet e tjera industriale siç janë SH.B.A dhe Gjermania.

Shumica e ekspertëve besojnë se më e keqja nuk ka ardhur akoma, me Bankën e Anglisë qe ka parashikuar se papunësia do të arrijë 2.5 milion deri në fund të vitit. Dhe madje kjo mund të jetë tepër optimiste si parashikim.

Megjithatë, përkundër këtyre parashikimeve të tmerrshme dhe nevojës për ta ngritur kombin- dhe përkundër lajmit të mirë për rënien dramatike të niveleve të vdekjeve dhe pranimet në spital – pjesë të Britanisë mbeten në kontrollin e paralizës gati-terminale.

Qendrat e qyteteve janë të shkreta, trenat e udhëtarëve janë bosh dhe zyrat që janë të hapura që funksionojnë me staf te reduktuar. Si rezultat, dyqane, pube, restorante dhe kafene të panumërta nuk janë rihapur .
Sa për Boris Johnson, ai dukej se ishte zhdukur pa lënë gjurmë – të paktën derisa Daily Mail e gjeti atë në një vend të largët skocez këtë javë.

Qeveria duket e paaftë për të dhënë një pergjigje optimiste dhe publiku karakterizohet nga nje gjendje grindjeje dhe negativitet i hidhur.
Në Suedi, udheheqesit kembengulnin se dyqanet dhe zyrat duhet te ishin të hapura per të gjithë, këmbëngulnin që fëmijët të shkonin në shkollë dhe akoma nuk u thonin qytetarëve të tyre të vishnin maska.

Megjithatë nuk mund ta mohoj se ndjeva një lloj ankthi para se te nisesha per ne Suedi. Si admirues i zjarrtë i të gjitha gjërave skandinave, ne e rregulluam festën tonë familjare kur koronavirusi ishte thjesht një shkëlqim në sytë e një shkopi kinez. Herë pas here pyesja veten nëse mund të jemi të arsyeshëm ta anulojmë. Por gruaja ime, një person shumë më e guximshme se unë, nuk do te me dëgjonte.

Dhe, veç tërheqjeve të tufave të kanellës, pyjeve të paprishura dhe ujërave të ndritshme të Balltikut, unë isha kureshtar të shihja se si Suedezët po dilnin perkunder Covid-19.

Me muaj të tërë, vendi i tyre ka qenë admirimi i shkëlqyeshëm, frymëzues para tmerrit që na ofrohej.
Autori i strategjisë së koronavirusit të vendit në Suedi, një epidemiolog I quajtur Anders Tegnell, është bërë një nga burrat më të diskutueshëm në Evropë.

Që në fillim, ai këmbënguli se bllokimi i detyrueshëm ishte humbje kohe. Suedia kishte një plan të vendosur për një pandemi, ka thënë Z. Tegnell dhe do t’i përmbahet asaj.

Njerëzit duhet të jenë të ndjeshëm, të lajnë duart, të shmangin transportin publik dhe të mbajnë një distancë të sigurt, por vetëm kaq.

Mbyllja e shkollave ishte ‘e pakuptimtë’. Ndalimi i kufijve ishte ‘qesharak’. Maska ishin, në përgjithësi, një humbje kohe. Dyqanet dhe restorantet duhet të qëndrojnë të hapura.
Dhe kur intervistuesit pyetën pse Suedia nuk po ndiqte Gjermaninë, Francën dhe Britaninë në mbyllje, Z. Tegnell kishte një përgjigje të fortë. Vendet e tjera, tha ai, kishin ‘panik’. Por paniku nuk ishte mënyra suedeze.

Edhe ndërsa përhapet virusi, niveli i vdekjeve u rrit dhe spitalet në Itali dhe Spanjë u mposhtën, Suedia mbërtheu armët e saj. Asnjë bllokim.

Rezultatet nuk ishin perfekte. Si ne, suedezët nuk arritën të mbrojnë shtëpitë e tyre të kujdesit.

Në kohën kur unë zbrita në Stokholm, niveli i tyre i vdekjeve ishte pothuajse 57 për 100,000 njerëz, shumë më keq sesa në vendet fqinje Nordike.

Në drejtësi, sidoqoftë, Suedia është në pjesë më të dendura të populluara sesa shumica e Norvegjisë, Danimarkës dhe Finlandës, me tre qytete të mëdha në Stokholm, Gothenburg dhe Malmo.

Dhe niveli i vdekjes së Suedisë është ende më i ulët se ai në Belgjikë (87 për 100,000 njerëz), Spanjë (62), Britani (62) dhe Itali (58) – vende keto qe ndryshe nga Suedia, u mbyllen.

Pas negativitetit, paranojës, rënkimeve dhe grindjeve të Britanisë, Suedia ishte parajsë.
Kontrasti më goditi pothuajse menjëherë në supermarket. Zakonisht, çmimet skandinave të larta në qiell më lënë të ndiej ankth.

Por këtë herë mezi i vura re, shumë të zënë duke shijuar mungesën e radhëve jashtë dyqanit, mungesën e maskave dhe atmosferën përgjithësisht të qetë.

Askush nuk u tërhoq në tmerr kur karroca jonë u fut brenda pesë metra prej tyre. As njerëzit nuk u tkurrën në terror kur një blerës tjetër u shfaq në rresht, siç është norma në supermarketet britanike këto ditë.

Për suedezët, jeta e verës ka vazhduar si normale. Ndoshta njerëzit u japin të huajve pak më shumë distancë sesa zakonisht – por kaq të ndjeshme, në mënyrë diskrete, sa mezi e keni vërejtur.

Kur shkuam duke bërë kajak në arkipelagun e mrekullueshëm të Stokholmit, udhëzuesi na tha që ai ishte prenotuar plotësisht gjatë fundjavave, edhe pse numrat e turistë të huaj kishin rënë.
Në mënyrë të ngjashme, kur vizituam ishullin mahnitës baltik të Gotland, një lloj versioni skandinav të Cornëall, sezoni i festave ishte në vazhdim e sipër. Restorantet ishin të zënë dhe shpesh na duhej një rezervim për të hyrë brenda. Po, pas mbërritjes na u ofrua sanitatori i duarve, por nuk kishte këngë dhe valle të shkëlqyera për të.

Po, suedezet ndiheshin keq që virusi kishte hyrë në shtëpitë e tyre të kujdesit. Por pa përjashtim, suedezët ishin të lumtur që i shpëtuan bllokimit.

Nga e gjithë kjo që përjetova dhe dëgjova në Suedi, ndihesha i mjerë për perspektivën e kthimit në Angli.

Por mbase përvoja suedeze ishte shumë e mirë për të qenë e vërtetë?

Më 3 gusht, ditën kur mbërritëm në Stokholm, vetëm një person suedez u raportua se vdiq nga Covid-19. Numri i vdekjeve të ditës tjetër ishte tre. Të nesërmen ishte ora 13; atëherë ishte në gjashtë.

Sipas Sebastian Rushëorth, një mjek me origjine amerikane në një departament të Stokholmit A&E, ai nuk ka parë asnjë pacient të vetëm Covid-19 në një muaj:

Në tre muajt e parë, ekonomia e Suedisë u tkurr me rreth 9 përqind – më pak se gjysma e rënies në ekonominë tonë. Fëmijët tanë qëndruan në shtëpi; femijet e tyre shkuan në shkollë. Bizneset tona të mbyllura; ata i hapen. Jeta jonë shoqërore dhe kulturore është e ndalur; e tyre vazhdoi – me disa kufizime të ndjeshme.

Në krye, dallimi vështirë se mund të jetë më i ndritshëm. Shkencëtarët e Suedisë hartuan një plan, dhe qeveria e tyre e ndoqi me qetësi atë.

Edhe pse pati kritika ndaj tij nga e gjithë bota, epidemiologu suedez, Z. Tegnell mbeti i qetë. Përsëri dhe përsëri ai përsëriti se nuk kishte asnjë pikë panikimi, nuk kishte kuptim të bëje gjeste të këndshme nga turma dhe asnjë pikë në kryerjen e vetëvrasjeve ekonomike.

Ndryshe sa ndodh me politikanët e Britanisë, që flakërojnë si pijanecë në kohën e mbylljes, duke shkelur politikën dhe duke u tërhequr vazhdimisht në masa gjithnjë e më të rrepta për të qetësuar histerinë publike.

Por ndoshta është shumë e thjeshtë të fajësosh Boris Johnson & Co – të cilët, në fund të fundit, janë thjesht një reflektim i shoqërisë së cilës i shërbejnë. Qasja e z. Tegnell funksionoi sepse suedezët janë një popull serioz, i ndjeshëm, që i bindet ligjit, të cilët besojnë në përgjegjësinë individuale dhe mund t’u besohet të sillen vetë.

Përsëri, kontrast me atë që ndodh në Angli: së pari blerja e panikut të letrave të tualetit; shënimet në rrugicat e supermarketeve dhe parqet e makinave; turmat absurde në plazhet e Bregut të Jugut; edhe turmat e anarkistëve ‘anti-racist’ që mendonin se një pandemi ishte koha ideale për tu tallur dhe vrullshëm. Të gjithë shumë të mjerë.

Numri i të vdekurve në Britani nga Covid 19, nuk i është afruar 250,000 parashikuar nga modeli apokaliptik i profesorit Neil Ferguson, i cili raportohet se frymëzoi vendimin e Boris Johnson për të vendosur një bllokim.
Shkalla e vdekjes ka rënë me muaj – një rënie prej 95 përqind që nga piku në Prill. Vdekjet në koronavirus tani janë gjashtë herë më të ulëta se vdekjet nga gripi dhe pneumonia. Në javën deri më 31 korrik, vetëm 2.2 përqind e vdekjeve në Angli dhe Uells u shkaktuan nga Covid.
Fëmijët nuk duket se vuajnë nga virusi, ose përhapin atë shumë. Vetëm një fëmijë i shëndetshëm dihet se ka vdekur nga Covid në Britani dhe nuk ka asnjë rast të vetëm të regjistruar në të gjithë botën që një fëmijë i jep virusin një mësuesi.

Ne e dimë se kush është në rrezik më të madh (ata shumë të moshuar, me shumë yndyrë, njerëz me prejardhje nga Karaibet dhe Azia ose me probleme themelore siç janë diabeti dhe sëmundjet e mushkërive), për të mos thënë që spitalet tona shumë më mirë në trajtimin dhe menaxhimin e sëmundjes.

Nuk ka asnjë arsye, me fjalë të tjera, pse politikanët e Britanisë nuk mund ta ndryshojnë rekordin – dhe ata duhet ta bëjnë këtë shpejt, edhe nëse kjo gjë i prish pushimet e tyre të çmuara.

Për shumë kohë, ne jemi qeverisur nga paranoja. Por logjika ekonomike dhe sensi i qartë i diktojnë se ne nuk mund të qëndrojmë të paralizuar për një minutë më gjatë.

Prioriteti tani duhet të jetë rifillimi i motorëve të ndërmarrjes dhe rindërtimi i ekonomisë. Jeta gjithnjë përfshin një element rreziku, dhe për sa kohë që jemi të ndjeshëm, duhet të kthehemi në normale dhe të çlirohemi nga karriera jonë kombëtare.

Pra, tani është koha – megjithëse me vonesë – Boris Johnson të lëshojë një thirrje për armët.

Ai mund të dashurohet si rimishërimi i Churchill, por deri më tani ai nuk ka arritur të përputhet me guximin e një njeriu të madh në një kohë krize kombëtare. Tani, më shumë se kurrë, ai ka nevojë të heqë kujdesin e tij dhe të mbledhë kombin.

E vërteta është se për shumë prej nesh, muajt e fundit kanë qenë një festë e gjatë nga realiteti. Por vera pothuajse ka mbaruar dhe ekonomia është në mbështetje të jetës. Është koha që të rikthehemi në punë./ Burimi: Daily Mail

Përkthyer nga Vizion Plus